Choroba występuje u około 3% – 5% ogółu populacji. ADHD rozwija się u dzieci w wieku do 7 lat. Jednak u większości chorych objawy utrzymują się także w wieku dorosłym. Choroba jest szczególnie uciążliwa dla dzieci w wieku szkolnym, gdyż muszą one wkładać o wiele więcej wysiłku w naukę i normalne funkcjonowanie wśród swoich rówieśników.
Przyczyny ADHD
Niestety przyczyny zachorowań na nadpobudliwość psychoruchową nie są do końca znane. Duża rola przypisywana jest uwarunkowaniom genetycznym. Lekarze mówią również o zależności między budową i funkcjonowaniem ośrodkowego układu nerwowego, a wystąpieniem nadpobudliwości. Do innych czynników sprzyjających rozwojowi choroby zalicza się urazy okołociążowe, niedotlenienie w czasie porodu, przyjmowanie przez kobietę w ciąży alkoholu czy substancji psychoaktywnych, palenie papierosów. Obecnie uważa się także, że ADHD jest wynikiem opóźnionego dojrzewania niektórych struktur mózgu. Kolejną przyczyną mogą być czynniki psychologiczne oraz psychospołeczne, takie jak relacje z rodzicami i otoczeniem. Mają one potencjał do nasilania bądź zmniejszania objawów ADHD.
Główne objawy ADHD to zaburzenia koncentracji, uwagi oraz nadpobudliwość. Są one szczególnie dobrze widocznie podczas aktywności wymagającej dużej koncentracji i sporego wysiłku umysłowego. Chłopcy i dziewczęta cierpiące na ADHD różnią się od siebie, gdyż chłopcy są raczej nadpobudliwi ruchowo, a dziewczęta mają zaburzania uwagi. Zachowanie chłopców z ADHD często jest bardziej „wybuchowe”, przez co łatwiej je zauważyć dla opiekuna. Dziecko często cierpi na dysleksję lub dysortografię. Nasilenie tych objawów jest niewspółmierne do wieku i poziomu rozwoju.
Pozostałe typowe objawy:
- impulsywność
- chwiejność emocjonalna
- gadatliwość
- łatwe rozpraszanie się dziecka
- agresywność
- stany lękowe
Możliwe konsekwencje nieleczonej nadpobudliwości:
- wypadki (dzieci z ADHD znacznie częściej niż ich rówieśnicy trafiają do szpital z urazem głowy, częściej mają też wypadki rowerowe)
- uzależnienia
- niższe wykształcenie
- konflikty z prawem
- wypadki samochodowe.
Rozpoznania ADHD jest dość trudne, ponieważ opiera się głównie na obserwacji dziecka i wywiadzie przeprowadzonym przez lekarza. Diagnostyka poza tym powinna zawierać badanie neurologiczne i EEG, badanie psychologiczne, ocenę ilorazu inteligencji, badanie pediatryczne.
Leczenie powinno obejmować oddziaływanie psychospołeczne, psychoterapią oraz farmakoterapię. Pomoc dziecku powinna być dobrana odpowiedno nie tylko do potrzeb dziecka, ale także do jego rodziców, opiekunów, nauczycieli. Jedną z najlepszych form psychoterapii są warsztaty, które uczą dzieci jak sobie radzić z objawami nadpobudliwości. W psychoterapii udział biorą nie tylko dzieci, ale także ich rodzice, którzy dowiadują się jak skutecznie stosować pochwały, nagrody czy konsekwencje.
Leczenie farmakologiczne polega głównie na stosowaniu leku o nazwie metylofenidat. Pomaga on zwiększać ilość dopaminy, której poziom w mózgu chorego dziecka jest obniżony. Jednakże lek ten nie zwalcza przyczyn choroby i jest skuteczny tak długo, jak jest stosowany.